Kamusal Alan İçin Tasarım: İstanbul’da Yerel Yönetimlerle İşbirliği İçerisinde Yürütülen Disiplinler Arası Projelerde Tasarımcının Konumu

2014
Çatalyürekli, Selen
Kaya, Çiğdem
Bu çalışmada, kamusal alanlar için tasarlanan ürünlerin ana kullanıcısı olan kamunun, tasarım sürecine sosyal ve ekonomik etmenlerle birlikte katılım hakkı olduğu fikrinden yola çıkılmıştır. Türkiye’de kamusal alan için disiplinlerarası tasarım hizmetleri ve girişimci birimlerin oluşumu yaygınlaşmaktadır. Fakat bu kamusal alan için tasarım anlayışının, yasal olarak bağlayıcı tasarım standartları, denetleyici kurumlar ve bürokratik kültürü içinde bir söylemi bulunmamaktadır. Bu kapsamda araştırmanın temel amacı, etkin karar verme mekanizmalarının tasarımcıların perspektifinden neler olduğunun; nasıl ve kimler tarafından yürütüldüğünün tespit edilmesi ve incelenmesidir. Şehirlerdeki katılımcı demokrasi kültürü bağlamında; devlet ve diğer aktörlerin kamusal alandaki servis sağlayıcı olarak konumları, işleyişleri ve tasarımcıların karar verme süreçlerindeki etkinlikleri ele alınıp yerel yönetimlerle işbirliği içinde yürütülen kamusal alan için tasarım projelerinin, çeşitli süreçlerinde görev yapan tasarımcılarla görüşülmüştür. Görüşülen tasarımcılar, kamusal alan için tasarım sisteminin farklı kademelerindeki görevleri itibariyle, tasarımcının sistem içerisinde dahil olabileceği çeşitli pozisyonların bir örneklemini oluşturmaktadırlar. Kişilerin diğer seçim nedenleri ise, çalıştıkları proje veya kurumların çalışmalarının uygulamaya geçmedeki başarılarıdır. Çalışma kapsamında tutulan projeler; (İstanbul) Kadıköy Belediyesi ve Çekül Vakfı’nın işbirliğiyle oluşturulan Tasarım Atölyesi Kadıköy (TAK), İstanbul Beton Elemanları ve Hazır Beton Fabrikaları San. Ve Tic. A.Ş. (İSTON), İstanbul Zeytinburnu Belediyesi ve benzeri özel sektörden konuyla ilgili diğer paydaşlar taraflarından yürütülmüştür. Bu bağlamda, TAK’ta koordinatörlük görevinde bulunmuş mimar Ömer Kanıpak, “Kadıköy Simit Arabaları” projesinden ürün tasarımcısı Can Güvenir; Zeytinburnu Belediyesi’nden şehir planlamacısı Kübra Şen Soytürk ve İSTON’dan ürün tasarımcısı Mustafa Emre Gözleveli ile birebir görüşmeler yapılmıştır. Süreçler ile ilgili görüşülen kişilerin ilettiği çeşitli çalışma modelleri ve yan aktörlerin değerlendirilmesi sonucunda bu çalışmada; (1) bürokratik aşamalarda yönetici kişiye ve mesleğine bağlı hakim tasarım vizyonu, (2) tasarımcının mevcut sistem içinde tasarım yönlendiricisi olarak konumlandırılması, (3) kamu katılımına dair yürütülen çalışmalar ve işlerlikleri (4) işbirlikçi kurumların mevcut sistem içerisindeki çalışma şekilleri, (5) projelerin gelişim ve üretim yöntemlerinin ve ihaleye çıkış mevzuatlarının projelerin gerçekleşmesi üzerindeki etkisi tartışılmış ve tasarımcılara kişisel değerlendirmelerine başvurulmuştur.

Suggestions

Kamu için servis tasarımı: İstanbul ve Milano’da iki çalıştay tecrübesinin kazanımları
Fışgın, Saniye; Komatsu Cipriani, Tamami; Er, Özlem (Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi; 2018)
Tasarım düşüncesinin, tasarım odaklı olmayan özel sektör kuruluşlarına tanıtılması girişimleri oldukça eski bir tarihe dayansa da kamu sektöründeki organizasyonların eylemlerinde tasarımı kullanmaya başlamaları oldukça yenidir. Bu konuya, şehir planlama, mimarlık ve ürün tasarımı gibi birçok farklı disiplinin farklı bakış açıları vardır. Bu çalışmada, kamu için tasarıma hizmet tasarımı bakış açısı ile yaklaşılmaktadır. Tasarım disiplini, kamudaki organizasyonlara farklı şekillerde dâhil edilmektedir. Bunlar...
Disiplinler Arası Tasarım İşbirliği: Çok Katmanlı Tasarım Problemlerine Çözüm Arayışları İçin Bir Pilot Proje Uygulaması ve Sonuçları
Tezel, Elçin (Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi; 2014)
Tasarım disiplininin değişen ekonomiler, sosyal ve çevresel koşullar doğrultusunda, çok boyutlu ve karmaşık tasarım problemlerinin çözümüne odaklanan ve genişleyen bir rolünün olduğunu gözlemlemekteyiz. Günümüz tasarım uygulamalarında ürün ve kullanıcı arasındaki etkileşimlerin artması nedeniyle, farklı ölçeklere dokunan disiplinler arası tasarım problemleriyle karşılaşılmakta, bu durum disiplinler arası iletişimi ve işbirliğini zorunlu hale getirmektedir. Tasarım tabanlı eğitim veren farklı programlardaki ...
Çalıştay 4. Disiplinler Arası Tasarım Deneyimi: Türkiye’deki Mültecilerin Geçici ve Kalıcı Yaşamları için Tasarım Fikri Geliştirme Çalıştayı
Yılmaz, Aslıhan (Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi; 2016)
Bu çalıştay, endüstri ürünleri tasarımı lisans öğrencilerinin, tasarım disiplininin doğal dinamiği olan tasarım metodolojisini lisans eğitiminin odaklandığı ‘nesne’ tasarlamanın dışında kullanmaya yönelik bir deneyim atölyesidir. Bu deneyim atölyesi, değişen dünya düzeninde gelişen tasarım uygulamalarının farklılıkları ve benzerlikleri dönüştürerek tanımladığı yeni tasarım alanlarından ‘sosyal tasarım, toplumsal yenilik için tasarım’, ve yenilikçi fikirlerin etkinliğini artıran ‘servis tasarımı, kullanıcı d...
Toplumsal Sorunlara Odaklanan Ana Tasarım Yaklaşımlarının Derlenmesi
Akdur, Selin Gürdere (Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi; 2016)
Tasarımın sosyal sorumluluk boyutuna olan ilginin kökleri derin olmakla birlikte, kavram özellikle son on yılda artan bir ilgiyle daha fazla öne çıkmaya başlamıştır. Buna paralel olarak, alanı kapsayan tartışmalar da artış göstermiş, özellikle kavramın adlandırılması ve kapsamı konusundaki fikirler çeşitlenmiştir. Tasarımın toplumları ve sistemleri dönüştürücü gücüne olan ortak inançla, tasarımcıların sosyal sorumluluklarını hatırlatarak konuyu vurgulayan öncülerin, kavramı benzer amaçlarla fakat farklı yak...
Çocuklar için Empatik Tasarım
Süner, Sedef; Günay, Aslı; Kulaksız, Mert (Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi; 2018)
Kullanıcılarla empatik bağ kurabilmek, tasarımcılar için kullanıcı ihtiyaçlarına ve beklentilerine anlamlı karşılıklar üretebilmek açısından önemli bir araçtır. Çocuklar için ürün ve sistemler geliştirirken onlarla kurulacak empatik bağ, tasarımcılar açısından kritik bir öneme sahiptir; çünkü tasarımcı ve kullanıcı perspektiferi arasındaki farklılıklar, nesil farkıyla da birleşerek iyice açılmaktadır. Çocuk kullanıcılar genellikle yetişkin bakış açısıyla karakterize edilmekte, çocukların ilgi, bilgi ve bece...
Citation Formats
S. Çatalyürekli and Ç. Kaya, “Kamusal Alan İçin Tasarım: İstanbul’da Yerel Yönetimlerle İşbirliği İçerisinde Yürütülen Disiplinler Arası Projelerde Tasarımcının Konumu,” Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Amfisi, 2014, p. 93, Accessed: 00, 2022. [Online]. Available: https://utak.metu.edu.tr/files/2014/10/UTAK2014_BildiriKitabi.pdf.